Παράνυμφοι – Μονή Κουδουμά – Άι Γιάννης

Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2021

Mια πορεία πάνω σε αρχαίο μονοπάτι στα Αστερούσια Όρη, το νότιο τείχος του νομού Ηρακλείου, ή το Άγιο Όρος της Κρήτης. Εκεί που το καλοκαίρι κρύβεται μόνο για λίγο και τα χελιδόνια δεν μεταναστεύουν τον χειμώνα.

Ξεκινάμε από το χωριό Παράνυμφοι (515μ)  και καταλήγουμε στον παραθαλάσσιο οικισμό  του Άι Γιάννη κάτω από τα Καπετανιανά. Το μονοπάτι είναι ευδιάκριτο, καλά σημαδεμένο και βατό χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.

Πρώτη στάση στο εκκλησάκι του Αγίου Παύλου, μετά από τέσσερα περίπου χιλιόμετρα χωματόδρομο.  Χρονολογείται από το 14ο αιώνα, την εποχή της Ενετόκρατίας που ήταν Μονή και γνώρισε  μεγάλη ακμή. Είναι κτισμένο στην ανατολική πλευρά του Κόφινα σε μικρό οροπέδιο με πηγή και τρεχούμενο νερό. Ακολουθώντας το μονοπάτι που κατεβαίνει το φαράγγι κάτω από τον Άγιο Παύλο  θα βρεθούμε να περπατάμε σε ένα από τα πιο επιβλητικά τοπία της Κρήτης. Η άγρια και τραχιά  ομορφιά των Αστερουσίων σε όλο της το μεγαλείο να καταλήγει και να ηρεμεί στην αγκαλιά του Λιβυκού πελάγους, στο γαλάζιο που χάνεται στον ορίζοντα και αφήνει το βλέμμα και τη σκέψη να ταξιδέψει χωρίς όρια.

Δεύτερη στάση στη φιλόξενη Μονή Κουδουμά, μετά από έξι περίπου χιλιόμετρα σε μονοπάτι ως επί το πλείστον μέσα σε πεύκα, κυπαρίσσια και χαρουπιές. Οι μοναχοί στη Μονή Κουδουμά είναι πάντα πρόθυμοι να φιλέψουν και να φιλοξενήσουν όποιον περνά από τον τόπο τους. Είναι μια νέα σχετικά μονή που ξαναχτίστηκε το 19ο αιώνα από τους Παρθένιο και Ευμένιο, μοναχούς της Μονής Οδηγήτριας, οι οποίοι ψάχνοντας ησυχαστήριο ανακάλυψαν στην παραλία του Κουδουμά υπολείμματα παλιάς μονής του 14ου  αιώνα και ένα σπηλαιώδη ναό, και ίδρυσαν εκεί τη σημερινή Μονή. Στο μοναστήρι υπάρχει η εικόνα της Παναγίας της Δεξιοκρατούσας, που βρέθηκε στο κονάκι του Αλή Πασά στα Ιωάννινα, τη δώρισε στη Μονή η Ελένη Σκανδαλάκη το 1957 και θεωρείται θαυματουργή. Πιστεύεται ότι αγιογραφήθηκε το 18ο αιώνα στην Μονή Κύκκου στην Κύπρο.

Τρίτη στάση στο σπήλαιο του Αγίου Αντωνίου, παλιό ησυχαστήριο πολλών ερημιτών που κυριολεκτικά κρέμεται πάνω από το πέλαγος,  μετά από 2 περίπου χιλιόμετρα. Από τους σταλακτίτες στην οροφή της σπηλιάς στάζει νερό που συλλέγεται σε στέρνες και θεωρείται αγίασμα. Σήμερα έχει κτιστεί μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο.

Η διαδρομή-περιήγηση μας στα Αστερούσια τελειώνει στον οικισμό του Άι Γιάννη κάτω από τα Καπετανιανά αφού περάσουμε από την πανέμορφη παραλία της Ελυγιάς, έξοδο του φαραγγιού του Βολαχά. Από τον Άι Γιάννη θα ανέβουμε το χωματόδρομο μέχρι τα πάνω Καπετενιανά  με φορτηγάκια για την επιστροφή μας «στον πολιτισμό».

Τα Αστερούσια Όρη είναι ένα τοπίο ξεχωριστό, το έδαφος τραχύ και άγονο, με καταπληκτικό ανάγλυφο. Δεν κατοικήθηκαν ποτέ πυκνά, ούτε κτίστηκαν σ’ αυτά μεγάλα χωριά και πόλεις. Η βλάστηση λίγη ειδικά από την βόρεια πλευρά λόγω της υπερβόσκησης. Η ιστορία τους όμως σημαντική. Είχαν κατοικηθεί από τη νεολιθική εποχή, μαρτυρούν ευρήματα στην Μιαμού.  Αποτελούσαν φυσικό τείχος για την πεδιάδα της Μεσσαράς από τους πειρατές και από άλλους εχθρούς.

Και τέλος το άγριο δύσβατο ανάγλυφο και οι σπηλιές  λειτούργησαν σαν πόλος έλξης για τους μοναχούς και τους ερημίτες, που οι θρύλοι θέλουν να βρίσκονται ακόμα και σήμερα κρυμμένοι εκεί στα ασκηταριά, μακριά από τα εγκόσμια, να κατεβαίνουν τη νύχτα σε απομονωμένα εκκλησάκια, να ανάβουν τα καντήλια και να λειτουργούν. Κάποιοι αφήνουν ψωμί ή φαγητό έξω από τα εκκλησάκια, για να τα βρουν οι ερημίτες. Όλοι αυτοί οι θρύλοι απηχούν την μεγάλη ασκητική παράδοση των Αστερουσίων, που φιλοξενούσαν από την αρχαιότητα μερικά από τα πιο ακμαία μοναστήρια, αλλά και φωτεινές μορφές της ορθοδοξίας που ασκήτεψαν στα ερημητήρια του «Αγίου Όρους» της Κρήτης, πολλοί από τους οποίους στα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα κατά των κατακτητών.

Ακυρώσεις συμμετοχής έως την Παρασκευή στις 22:00.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι συμμετέχοντες υποχρεούνται να φορούν μάσκα στο λεωφορείο και να έχουν μαζί τους πιστοποιητικό εμβολιασμού ή νόσησης ή αρνητικό rapid test 48 ωρών.

Αρχηγός: Άννα Παπαδάκη  •  Ώρες πορείας: 6  •  Β.Δ.: 2

Ώρα αναχώρησης: 7.30 πμ από το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Πληροφορίες – Συμμετοχές: Δευτέρα έως Παρασκευή, 20.30 – 22.30, στα γραφεία του Ορειβατικού Συλλόγου, Δικαιοσύνης 53, Ηράκλειο, τηλ. 2810227609.

[ + ]